Tôi bắt đầu những dòng này với một ý thức rất rõ rằng mình phải viết và ơn giời, cuối cùng cũng có thời gian ngồi lại để viết, dù chưa có bất kỳ mạch suy nghĩ nào mạch lạc. Ngược lại, tôi chỉ có một trang note rất dài những lần tốc ký, những từ khoá, những suy tưởng trong những lúc rối ren hay suy nghĩ hiện lên bất chợt khi đang làm việc, đang lái xe.
Im lặng
Im lặng thường được mô tả là sự vắng mặt của âm thanh. Nhưng im lặng cũng có thể là một thứ âm thanh rất đỗi hùng hồn. Im lặng vì thận trọng, tự ti, tự tin, chán nản, sợ hãi,… Đôi khi, ta cố gắng tìm kiếm ý nghĩa đằng sau sự im lặng ấy, cố đoán xem người kia đang nghĩ gì, cảm thấy gì. Nhưng suy cho cùng, tất cả vẫn chỉ là phỏng đoán. Im lặng là im lặng.
Nếu một cái cây đổ trong rừng mà không có ai ở đó, liệu nó có tạo ra âm thanh không? Trước đây, tôi từng nghĩ là không, nếu âm thanh không chỉ là một hiện tượng vật lý mà còn là trải nghiệm nghe của con người. Bây giờ, tôi nghĩ là có. Cái cây vẫn đổ, âm thanh vẫn tồn tại, dù không có ai chứng kiến. Một nỗi đau không ai nhìn thấy, nó có kém chân thực hơn không?
Starry eyes
Bạn từng thấy ánh mắt của một người từng sáng lên vì vui sướng, hy vọng hay xúc động chưa? Một ánh mắt mà chỉ cần nhìn thấy, bạn đã biết: chính là nó, chính là lúc này, chính là người ấy. Tôi đã từng nhìn thấy ánh mắt như vậy. Nhưng đã lâu rồi, tôi không còn bắt gặp nó nữa. Không biết vì thứ ánh sáng ấy vốn hiếm hoi, hay vì chỉ khi chính mình có một ánh mắt lấp lánh dành cho ai đó, ta mới nhận ra được ánh sáng trong mắt họ? Có lẽ chúng ta dành nhiều thời gian để cố gắng hiểu người khác hơn mình tưởng. Một ánh mắt, một khoảng lặng, một câu nói không đầu không cuối đều có thể khiến ta nghĩ ngợi rất lâu. Ta muốn biết người khác đang nghĩ gì, muốn tìm ra điều gì nằm sau những gì họ thể hiện. Ta thường cho rằng mình đang tìm hiểu một người, nhưng có khi thứ ta hiểu rõ nhất chỉ là hình dung của mình về họ.
Tôi nói chuyện với anh H, anh bạn chơi tennis cùng mỗi tuần 2 lần của tôi. Anh bảo nếu được anh muốn làm con kiến, vì mỗi con kiến ý thức rất rõ tính xã hội của nó, trong khi con người, dù cũng là những sinh vật xã hội, lại ngày càng có những hành động đi ngược lại bản chất ấy. Tôi không biết một con kiến có thực sự ý thức về cộng đồng của nó theo cách chúng ta vẫn hình dung hay không. Nhưng câu chuyện ấy khiến tôi nghĩ về con người, về những mối quan hệ mà chúng ta không ngừng tạo ra, duy trì, rồi đôi khi làm tổn thương lẫn nhau.
Những ghi chép của tôi, nhìn lại, phần lớn đều xoay quanh người khác, những điều nằm ngoài bản thân, những thứ không thực sự thuộc về mình. Tôi cố gắng nhặt nhạnh những cảm xúc, đào sâu vào những suy nghĩ, tìm cách hiểu một người vì sao lại nói như vậy, hành động như vậy, hay im lặng như vậy. Nhưng nếu những điều ấy vốn chẳng phải thứ họ bận tâm thì sao? Càng nghĩ, tôi càng cảm nhận rõ hơn câu nói của Jean-Paul Sartre: “Địa ngục là tha nhân.” Không hẳn chỉ vì người khác có thể khiến ta đau khổ, mà còn vì ta luôn phải đối diện với khoảng cách giữa điều mình nghĩ về họ và con người thực sự của họ. Và cả khoảng cách giữa con người mà người khác nhìn thấy với con người mà ta nghĩ mình là.
Chớp mắt
Trong bài “Ba mươi cái chớp mắt” của Hoàng Dũng có đoạn “Chớp mắt. Thời gian đã giấu ta biết bao nhiều điều đẹp khi chớp mắt?” Nếu ta ngủ, hay nhìn đi nơi khác có thể nó không hẳn là bỏ lỡ, còn đây là chớp mắt, tức là ta đang nhìn vào ai đó hoặc thứ gì đó, nhưng bỏ lỡ chính thứ đang hiện diện trước mắt mình trong tích tắc. Ôi cái tứ này hay thế.
2 ngày một tuần, tôi lên xe đi qua Đại lộ Thăng Long để đến Hòa Lạc. Tôi thích ngồi ở vị trí gần cửa sổ, nhìn ngắm những khung cảnh quen thuộc trên đường đi. Đặc biệt, tôi thích đoạn qua Smart City. Mỗi lần đi qua, tôi lại nghĩ về hàng chục nghìn con người đang sống ở đó, mỗi người có một câu chuyện, một cuộc đời, những vui buồn mà tôi chẳng bao giờ có thể biết hết. Một hôm, tôi mải nhìn điện thoại. Đến khi ngẩng lên, Smart City đã ở phía sau. Tôi có bỏ lỡ điều gì không? Tôi không biết. Nhưng rõ ràng, tôi đã đi qua.
Hai năm trước, vào những ngày này, tôi đang ở Tokyo. Tôi háo hức khám phá một thành phố mới. Không biết tôi hào hứng vì được đặt chân đến một trong những đô thị lớn nhất thế giới, hay vì cuối cùng cũng có thể tạm rời xa những tổn thương trong lòng. Có lẽ là cả hai. Tôi không rõ. Thời gian ở Tokyo đã chữa lành tôi theo một cách nào đó. Đến giờ, tôi vẫn không hiểu mình đã vượt qua những ngày tháng ấy bằng cách nào. Nhưng mỗi khi gặp chuyện không vui, tôi thường nghĩ về khoảng thời gian mát lành ở Tokyo, rồi nhận ra vấn đề trước mắt dường như chẳng còn quá lớn lao. Nếu có dịp quay lại khu phố Takadanobaba thân thuộc, liệu mình có gặp lại những tổn thương đã bỏ quên ở đó không? Người ta thường nói mùi hương có khả năng lưu giữ ký ức rất cao. Năm ấy tôi hay dùng một chai nước hoa tên là “The First Kiss”. Một mùi hương thoảng qua, một cơn gió đổi mùa, một khung cảnh quen thuộc cũng có thể kéo ta trở về một thời điểm mà ta tưởng mình đã quên. Có những nơi chốn ta đã rời đi từ lâu, nhưng dường như vẫn giữ lại một phần con người ta của ngày ấy.
Ủ dột. Đôi khi tôi tự thấy mình là một kẻ ủ dột. Nhưng tôi cũng nghĩ thế này: mọi cảm xúc đều đáng được tôn trọng, kể cả những cảm xúc mà ta thường tìm cách tránh né. Tôi đang học cách đón nhận những đêm mưa bên cạnh những ngày nắng, những lúc buồn bên cạnh những khoảnh khắc vui vẻ. Tôi muốn khám phá mọi ngóc ngách của ý thức, kể cả những góc khuất mà chính mình cũng không muốn nhìn vào. Làm sao một người chỉ biết đến ban ngày có thể hiểu được độ sâu của màn đêm? Dù ở chân trời hay góc bể, hành trình cô đơn của những kẻ nhạy cảm vẫn không dừng lại, mặc cho dọc ngang của âm dương ngũ hành cũng vì vậy.
Touch me
Tôi từng đi qua tình yêu, từng là một trái tim chiến thắng, cũng từng là một trái tim thất bại. Còn gì buồn hơn một trái tim mãi mãi không giữ nổi người thương yêu của cuộc đời mình? Ngay cả trong những thời khắc tưởng chừng chiến thắng, tôi vẫn luôn cảm thấy một nỗi buồn man mác khi nghĩ đến người mình yêu. Có lẽ bởi tình yêu, tự bản thân nó, đã mang sẵn một nỗi buồn như thế. Murakami từng viết: “Bất kì ai đang yêu đều tìm cái phần thiếu hụt của bản ngã mình. Cho nên họ cảm thấy buồn khi nghĩ đến người mình yêu.” Ta tìm kiếm ở người khác điều gì đó còn thiếu trong mình, rồi cũng chính mối quan hệ ấy khiến ta nhận ra những phần thiếu hụt mà trước đây ta chưa từng biết đến. Ta muốn được thấu hiểu, muốn tin tưởng, muốn có một người để mình có thể mở lòng. Nhưng sau những lần tìm kiếm, tổn thương rồi rời đi, liệu ta còn có thể tin tưởng tình yêu như trước? Hay đó vốn là điều không cần thiết? Chẳng phải để tiếp tục yêu cũng cần một chút can đảm hay sao?
Đến một thời điểm nào đó, người ta dường như trở nên lười giải thích. Không còn muốn tranh cãi, tính toán hay cố gắng chứng minh điều gì. Ta lặng lẽ chấp nhận, không hẳn vì đã hiểu tất cả, mà bởi không còn thấy cần thiết phải nói ra mọi điều. Tổn thương rồi cũng trở thành thứ ta học cách chung sống. Ta biết tự bảo vệ mình, tự an ủi mình, tự chữa lành mình. Những điều từng khiến ta mất ngủ cả đêm giờ đây có khi chỉ còn là một nỗi bận tâm thoáng qua. Đã tự chữa lành xong. Phục hồi nhanh đến mức đôi khi chính mình cũng không nhận ra mình đã thay đổi. Không phải vì không còn biết đau, mà vì đã biết cách không để nỗi đau giữ mình lại quá lâu. Sự bình thản của một người không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng rất nhiều lần đổ vỡ và tổn thương.
Thế nhưng, tự mình vượt qua nỗi đau không có nghĩa là ta không còn mong muốn được ai đó thấu hiểu. Như lời bài hát Memory trong vở Cats.
“Hãy chạm vào tôi. Thật dễ dàng biết bao khi bỏ mặc tôi, để tôi một mình với những ký ức về những tháng ngày rực rỡ đã qua. Nếu bạn chạm vào tôi, bạn sẽ hiểu hạnh phúc là gì. Hãy nhìn kìa, một ngày mới đã bắt đầu.”
Tôi sẽ chờ. Giờ là mùa thu, tôi sẽ chờ đến mùa đông, mùa đông vẫn chưa có tin vui tôi sẽ chờ đến mùa xuân. Tôi có chờ đến mùa hè năm sau nữa cũng chẳng hề gì. Có những thứ luôn đáng để đợi chờ. Và dù không tin lắm nhưng tôi có vẻ là một người kiên nhẫn – như lời ai đó từng nhận định.
Thời gian chảy trôi, mọi thứ đều có thể bị lãng quên, nhưng trong lòng tôi, những gì đã từng có, cả niềm hạnh phúc lẫn đau khổ, vẫn sẽ là những sự thật không thể chối cãi. Không còn cảm xúc không có nghĩa là những gì từng có chỉ là ngộ nhận. Chỉ là, có những người cùng nhau trưởng thành, có những người lại trưởng thành theo những hướng khác nhau. Có một điều chắc chắn: chẳng có gì mãi mãi đứng yên, kể cả tình yêu. Tôi không tin vào cổ tích, cũng không tin vào những tấm vé khứ hồi của trái tim trong tình yêu, nhưng tôi tin, ở khoảnh khắc đẹp đẽ đó, tôi và người, đã thực lòng cho nhau những tình cảm chân thành nhất, tươi đẹp nhất, xanh tươi nhất, không hối tiếc, không oán hận.
Veridis Quo
Veridis Quo, bản nhạc của Daft Punk, một cú chơi chữ thú vị từ “Quo vadis?” trong Kitô Giáo – Ta đi đâu? Tôi vẫn thích câu hỏi ấy, bởi nó không chỉ hỏi về một nơi chốn hay một đích đến. Nó còn là câu hỏi ta có thể tự đặt ra vào những thời điểm chẳng có gì đặc biệt, khi mọi thứ vẫn đang diễn ra như thường lệ, nhưng ta chợt muốn biết mình đang đi về đâu. Tôi không biết đó có phải là chủ ý của Daft Punk. Nhưng có lẽ tôi thích chính sự liên tưởng ấy hơn một lời giải thích chính xác: đôi khi, điều ta tìm kiếm không phải một câu trả lời, mà là một cách khác để nhìn vào câu hỏi.
Tôi bắt đầu những dòng này mà chưa có bất kỳ mạch suy nghĩ nào mạch lạc. Những ghi chép rời rạc, những câu hỏi không đầu không cuối, những điều tưởng như chẳng liên quan đến nhau. Đến cuối cùng, tôi cũng không chắc mình đã hiểu thêm được bao nhiêu về người khác, về tình yêu, về thời gian hay về chính mình.
Nhưng có lẽ cũng không nhất thiết phải hiểu hết.
Rung động nhường chỗ cho lựa chọn. Chiếm hữu nhường chỗ cho tin tưởng. Kỳ vọng nhường chỗ cho chấp nhận. Say mê nhường chỗ cho cam kết. Sôi nổi nhường chỗ cho gắn bó. Cái tôi nhường chỗ cho chúng ta. Cảm xúc nhường chỗ cho sự nhất quán. Nỗi sợ mất nhau nhường chỗ cho sự an tâm. Tôi nghĩ đến những điều ấy và tự hỏi liệu đó có phải là cách tình yêu thay đổi khi con người trưởng thành. Không phải những rung động ban đầu không còn quan trọng, cũng không phải cảm xúc đã trở nên thừa thãi. Chỉ là sau một thời gian, có những điều không thể tiếp tục tồn tại nếu chỉ dựa vào cảm xúc. Ta phải lựa chọn, phải chấp nhận, phải tin tưởng, phải học cách gắn bó.Có lẽ câu trả lời cho Quo vadis? không nằm ở việc tôi sẽ đến đâu, mà ở những gì tôi lựa chọn mang theo trên hành trình ấy. Những ký ức nào sẽ được giữ lại, những tổn thương nào không còn cần phải mang theo, những người nào tôi vẫn muốn chờ đợi, và những điều gì vẫn đáng để mình tin tưởng.
Tôi không biết mình sẽ đi đâu. Nhưng có lẽ, tôi vẫn sẽ đi.
Và ngày mới vẫn đang và sẽ luôn bắt đầu.
“Look, a new day has begun.”
